Shopping Around

Thứ Tư, 24 tháng 7, 2013

Bài tính tinh vi để nông dân luôn nghèo vì… gạo - nongthonviet.com

nongdan24g @ nguontinviet.com


PGS.TS Nguyễn Văn Bộ cho rằng, khó để khẳng định có độc quyền trong xuất khẩu gạo, nhưng về hình thái là có, và chính sách hiện nay đang có nhiều ưu đãi cho doanh nghiệp nhà nước.


Tiếp tục đi tìm lời giải cho câu chuyện nông sản Việt, chúng tôi có cuộc trao đổi với PGS.TS Nguyễn Văn Bộ, Viện trưởng Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS – Bộ NN&PTNT).


PV – Ông đánh giá thế nào về chương trình thu mua tạm trữ lúa gạo Chính phủ đang thực hiện hiện nay với việc cấp vốn cho doanh nghiệp xuất khẩu thu mua tạm trữ gạo, với hy vọng đẩy giá lên và người nông dân có lãi?











PGS.TS Nguyễn Văn Bộ.
PGS.TS Nguyễn Văn Bộ.

PGS.TS Nguyễn Văn Bộ: Chủ trương của chương trình là đúng, nhưng việc triển khai chưa đồng bộ, tạm trữ phải trên cơ sở sản xuất ra, không phải tạm trữ qua thu gom từ thương lái như hiện nay.


Tất cả các ngành sản xuất hàng hóa hiện nay đều cần có vùng nguyên liệu riêng, trong khi các Tổng công ty lương thực (được giao tạm trữ và xuất khẩu – PV) lại không tham gia vào quá trình sản xuất, như vậy không công bằng với người nông dân. Vì hiện nay doanh nghiệp chỉ khi ký được hợp đồng bán mới quay về nước thu gom gạo, không bao giờ có thị trường tiêu thụ và nguồn cung nông sản ổn định.


Khi bán được là công của doanh nghiệp, ngành công thương, còn nếu không bán được lại đổ lỗi cho ngành nông nghiệp sản xuất nông sản kém chất lượng. Trong khi các doanh nghiệp sẵn sàng mua gạo kém chất lượng với giá thấp và trộn với loại gạo tốt hơn để bán, nên VN chỉ tham gia thị trường gạo giá rẻ. Thiệt hại cuối cùng người nông dân phải gánh chịu.


Trong chuỗi giá trị hạt gạo, không thể để người nông dân tách biệt với lợi nhuận chung, vì phần sản xuất được lợi rất ít, lợi nhuận chủ yếu tập trung cho phần chế biến (xay xát, đánh bóng), thu gom và xuất khẩu, trong khi phần này người nông dân không được tham gia. Cần phải phân bố lại lợi nhuận. Đấy là bất công trong điều hành toàn bộ chuỗi sản xuất và xuất khẩu gạo.


Chính phủ đề ra định hướng người nông dân lãi 30%, nhưng các con số đánh giá gần đây đều không đạt được mức đó, chỉ được khoảng 20% nếu không tính công lao động. Còn nếu tính công lao động, quản lý thì nông dân lỗ. Cần phải coi người nông dân như một doanh nghiệp, tốn chi phí để hoạt động, như chi phí quản lý, lao động, điện, nước… Nếu tính hết các chi phí thì không có lãi.


Cách tính giá thành hiện nay cũng chưa hết, doanh nghiệp đưa ra giá thu mua trên cơ sở giá hợp đồng bán, từ giá bán sẽ lùi lại phần lợi nhuận cho doanh nghiệp ra giá thu mua, và chỉ mua với giá đó còn không được thì dừng mua. Vì vậy giá thành này phải cho đơn vị độc lập tính thay vì để doanh nghiệp xuất khẩu lúa gạo tính rồi trình lên như hiện nay.


Giờ cần đặt lại vấn đề đặt hàng nông sản lâu nay chưa làm, Bộ Công thương hãy đặt hàng cho Bộ NN&PTNT sản xuất loại gạo gì, số lượng bao nhiêu, tiêu chuẩn ra sao… để nông nghiệp định hướng cho nông dân sản xuất, công thương có hàng đúng yêu cầu để bán bán cho khách hàng. Hiện nay ta vẫn tách bạch hai khâu trên nên khi có công xuất khẩu thì Công thương hưởng, còn tội thì Nôn nghiệp chịu.


Nên vừa rồi phải hai Phó thủ tướng vào Đồng bằng sông Cửu Long để bàn về tiêu thụ nông sản, trước đây sản xuất khó, giờ sản xuất được lại không tiêu thụ nổi. Không chỉ có lúa gạo, còn nhiều mặt hàng nông sản khác cũng vậy.


PV – Có ý kiến cho rằng thực tế người nông dân bán thóc cho thương lái, Chính phủ lại thực hiện tạm trữ gạo thông qua daonh nghiệp, nên lợi nhuận từ chương trình người nông dân không được bao nhiêu, còn doanh nghiệp hưởng lãi lớn, ông nghĩ sao về câu chuyện này?


PGS.TS Nguyễn Văn Bộ: Lâu nay việc thu mua tạm trữ Chính phủ giao cho doanh nghiệp xuất khẩu bằng việc tài trợ vốn để thu mua, xây nhà kho tạm trữ. Nhưng vừa rồi không làm được doanh nghiệp đòi giao về cho địa phương, nhưng địa phương đâu có kho chứa để tạm trữ. Khi có lợi anh nhận còn khi hết lợi thì anh đẩy về địa phương như vậy là không chấp nhận được.


Chưa kể còn cần cả một quá trình chế biến địa phương cũng không có.


Việc thu gom thóc rất ít đơn vị làm, chủ yếu là thương lái, trong khi doanh nghiệp chủ yếu thu gom gạo, cũng ít chế biến vì các đầu nậu chế biến là chính.











san-xuat-nong-san-Phunutoday.vn.jpg
Độc quyền xuất khẩu gạo, người nông dân lãnh đủ.

PV – Theo ông có hay không tình trạng độc quyền trong xuất khẩu gạo, ông nghĩ thế nào về tình trạng động quyền hiện nay tới lợi ích của người nông dân?


PGS.TS Nguyễn Văn Bộ: Khẳng định có độc quyền thì khó, nhưng về hình thái là có.


Chính sách hiện nay đang có nhiều ưu đãi cho doanh nghiệp nhà nước. Nên cần phải minh bạch hơn, cần có tổ chức quản lý nhà nước can thiệp mạnh mẽ hơn trong vấn đề này. Còn để cho Hiệp hội lương thực – thực chất là các Tổng công ty lớn của nhà nước tham gia, nên các doanh nghiệp nhỏ, tư nhân khó tham gia được, kết cục người nông dân vẫn luôn luôn thiệt thòi.


PV – Với độc quyền như vậy, theo ông chính sách đưa ra có bị ảnh hưởng bởi lợi ích nhóm không, đặc biệt trong việc thu mua tạm trữ gạo?


PGS.TS Nguyễn Văn Bộ: Chính sách phải tương đối độc lập, còn hiện nay mình để cho những người tham gia trực tiếp vào quá trình xuất khẩu gạo đưa ra chính sách, nên tất nhiên họ phải để quyền lợi của họ được ưu tiên trong chính sách đó.


PV – Ông đánh giá thế nào về khâu sau thu hoạch nông sản hiện nay ở nước ta?


PGS.TS Nguyễn Văn Bộ: Khâu chế biến rõ ràng quá kém, trong khi khâu chế biến là quan trọng nhất, giá trị gia tăng của các mặt hàng nông sản nằm hết ở khâu này. Cần hướng tới khâu chế biến thay vì chỉ hướng tới sản lượng.


Ngoài ra, cần đầu tư cho khâu xây dựng thương hiệu nông sản, quảng bá ra thị trường thế giới.


PV – Ông có đề xuất giải pháp gì để giải quyết tình trạng trên?


PGS.TS Nguyễn Văn Bộ: Cần quy định đơn vị nào xuất khẩu nông sản phải có vùng nguyên liệu, bất kể đơn vị nào có vùng sản xuất là được xuất khẩu, đưa ra quy định như vậy sẽ bắt buộc doanh nghiệp tham gia sản xuất, đảm bảo hết ngay tình trạng trên.


Nếu quy định như vậy rõ ràng đơn vị nào muốn có vùng sản xuất phải đầu tư, khi đầu tư phải tìm được thị trường ổn định, tiêu chuẩn sản phẩm rõ ràng, và phải chia sẻ với người nông dân lợi nhuận, chứ không phải đứng ngoài cuộc sống của người nông dân như hiện nay. Như các doanh nghiệp trong ngành cà phê, cao su, mía đường… đang làm, mỗi nhà máy đều có vùng nguyên liệu riêng của mình, người nông dân xem như một cổ đông của doanh nghiệp, với đóng góp cổ phần bằng đất sản xuất, nên họ đều có lãi.


Vừa qua chúng ta huy động doanh nghiệp sản xuất giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật làm cánh đồng mẫu lớn, trong khi đơn vị xuất khẩu lương thực không làm, nên đầu ra không có.


Bằng những quy định trên, Nhà nước sẽ cho chính sách dồn điền, đổi thửa, chính sách cho xây dựng giao thông, cho vay vốn xây dựng kho chứa, máy móc chế biến… thậm chí là một phần của chương trình tạm trữ lúa gạo. Nếu cứ để như hiện này có nói mãi cũng không giải quyết được.


PV – Xin cảm ơn ông!



  • Lê Việt (thực hiện)/Báo Phụ Nữ Today






Đăng ký: Bài đăng

0 nhận xét:

Đăng nhận xét

Đời Sống & Sức Khỏe

Nguồn Tin Cập Nhật

Tags

Shrubby St. John's Wort