Shopping Around

Thứ Hai, 23 tháng 9, 2013

Thu nhập của người dân nông thôn giảm dần

kythuatnuoitrong.com @ nguontinviet.com

Việc nông dân trả đất thời gian gần đây đã trở thành hiện tượng “nóng” trên các trang mạng. Chính vì điều này, Hội thảo công bố báo cáo “Đặc điểm kinh tế nông thôn Việt Nam: Kết quả điều tra hộ gia định nông thôn năm 2012” do Viện Quản lý Kinh tế Trung ương tổ chức đã thu hút được đông đảo báo giới.


1. Cuộc sống của nông dân quá khó khăn

- Trên cơ sở khảo sát 3.700 hộ gia đình tại 12 tỉnh trên cả nước, báo cáo từ cuộc điều tra của CIEM cho thấy, thu nhập và chi tiêu của hộ gia đình ở nông thôn đang giảm dần và tỷ lệ hộ nghèo không giảm trong giai đoạn 2010 – 2012, tương ứng số hộ tái nghèo tăng lên. Theo đó, thu nhập trung bình của hộ thuần nông chỉ đạt 48.618 đồng/ngày, tức khoảng 1.458.000 đồng/tháng.


- Điều đáng chú ý là trong số các hộ tham gia điều tra, có tới 50% hộ phải vay nợ, và chủ yếu là vay ngoài với lãi suất cao (số tiền nợ từ vay tư nhân, tín dụng ngân hàng chỉ chiếm hơn 13%).


- Về mức độ hạnh phúc của nông dân Việt Nam, kết quả cho thấy, chỉ 7,5% số hộ được hỏi trả lời là rất hạnh phúc, 45,1% trả lời là Khá hạnh phúc; và có tới 41,5% trả lời Không hạnh phúc lắm và 5,8% thừa nhận mình Không hạnh phúc chút nào. Điều đáng kể là 63% nhóm nghèo nhất cho biết, không hài lòng với cuộc sống hiện tại.


- Giáo sư Finn Tarp (Trường Đại học Tổng hợp Copenhagen) phân tích: Người Việt Nam đang giàu hơn, nhưng thu nhập của nông dân đang ngày càng giảm đi, đồng nghĩa với việc họ phải nai lưng ra làm việc và tham gia nhiều công việc khác nhau để vượt qua khó khăn, duy trì cuộc sống.


- Kết quả cuộc điều tra cũng cho biết, hoạt động tự tạo việc làm chiếm khá nhiều trong mẫu. Các hộ gia đình có xu hướng tìm đến các cách thức tìm kiếm việc làm chính thức và phi chính thức bên ngoài hộ gia đình. Mặc dù vai trò của tiền lương/tiền công và tỷ lệ này dao động từ mức thấp nhất là 10,4% ở Điện Biên tới mức cao nhất là 36,4% ở Long An. Như vậy, có sự dịch chuyển cấu trúc ở khu vực nông thôn, với sự chuyển dịch của cung lao động đến các hoạt động có giá trị tăng cao hơn.


- Thu nhập từ các hoạt động phi nông nghiệp và ngoài kinh doanh hộ gia đình đóng góp khoảng 30-40% trung bình thu nhập ròng tại hầu hết các tỉnh. Các công việc chủ yếu là phi chính thức và có tính chất mùa vụ: chỉ khoảng 20% người đi làm cho biết là họ có ký hợp đồng lao động.


- Mặc dù các hoạt động từ nông nghiệp chiếm tới 35%, nhưng thu nhập thấp, nên nhiều tỉnh nguồn thu nhập này kém quan trọng hơn các nguồn thu nhập phi nông nghiệp.


- “Đây chính là nguy cơ, vì một khi phải làm nhiều việc, người nông dân sẽ mất đi cơ hội tăng quy mô, kỹ năng để sản xuất hàng hóa, tăng năng suất, lợi nhuận. Trong khi đó, họ vẫn phải đối mặt với rất nhiều rủi ro đang ngày càng gia tăng, đặc biệt là thời tiết, giá cả đầu vào cho sản xuất biến động mạnh, thị trường hoạt động không hoàn hảo, có thể rất tốt với người có thế lực, nhưng khó với người dễ tổn thương” – GS Finn Tarp nói.


- Vì thế, để mang đến những bảo hộ cần thiết cho những người lao động, đặc biệt là khu vực nông thôn là một thách thức đối với các nhà hoạch định chính sách.


2. Số hộ không có đất còn khá cao

- Hiện nay, Việt Nam có 33,1 triệu ha đất nông nghiệp và là một trong những nước có bình quân đất đai đầu người thấp nhất thế giới, khoảng 0,38 ha, trong khi đất sản xuất nông nghiệp bình quân đầu người xấp xỉ 0,3ha. Sử dụng đất tại Việt Nam ngày càng hiệu quả và mang lại lợi ích kinh tế cao hơn. Điều này quan trọng với an ninh lương thực, phát triển đô thị, công nghiệp và dịch vụ trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.


- Ông Lưu Đức khải – Trưởng ban Chính sách phát triển nông thôn (CIEM) cho hay, thị trường đất đai phía Nam phát triển mạnh và sôi động hơn phía Bắc. Việc phân bổ đất đai ở phía Nam lại bất bình đẳng hơn so với ở phía Bắc. Thị trường đất đai tại khu vực Tây Bắc còn rất manh nha, tỷ lệ mảnh đất được cấp sổ đỏ thấp nhất trong các tỉnh điều tra, có chênh lệch rất lớn về đầu tư vào mảnh đất có và không có sổ đỏ thuộc nhóm hộ nghèo. Điều này cũng nhất quán với nhận định về việc có sổ đỏ là rất quan trọng để người dân yên tâm đầu tư.


- Tuy nhiên, ông Lưu Đức Khải cũng cho biết, có tới 9,6% số hộ không hề có mảnh đất nông nghiệp nào và tỷ lệ này được duy trì suốt nhiều năm nay. Mức độ nông dân không có đất tại các tỉnh cũng khác nhau, nhiều tỉnh có mức cao đáng lo ngại như Đăk Lăk 8,6%, Lai Châu là 9,2%; Phú Thọ: 9,4%; Quảng Nam: 11,4%; Long An 13,5%, đặc biệt là Khánh Hòa có tới 22,8% số hộ nông dân không có đất canh tác.


- “Tình trạng không có đất không nhất thiết là bằng chứng của nghèo đói, vì các hộ giàu hơn đang bán dần đất đai và chuyển sang khu vực kinh tế khác. Nhìn chung năm 2012, 8% các hộ trong mẫu điều tra lặp không có đất, và tỷ lệ này đã tăng lên đáng kể so với năm 2010. Tuy nhiên, khi so sánh tình trạng không có đất và tình trạng kinh tế xã hội, chúng tôi nhận thấy nhóm hộ giàu hơn thường không có đất nông nghiệp, tức là họ đang ngày càng ít phụ thuộc vào nghề nông mà chuyển dần thu nhập sang lĩnh vực phi nông nghiệp” – ông Khải nhận định.


- Xu hướng giảm tỷ trọng các hộ trồng trọt tiếp diễn từ năm 2010 đến năm 2012 với mức giảm 3%. Tương tự với tỷ lệ nắm giữ đất đai, với mức giảm mạnh nhất ở các hộ giàu nhất do đã chuyển khỏi lĩnh vực trồng trọt. Xu hướng này cho thấy, sự gia tăng tỷ lệ các hộ dựa vào thu nhập từ các hộ cá thể, hoặc từ chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản.


3. Hỗ trợ của Chính phủ vói nông dân còn hạn chế

- Nông dân là đối tượng thuộc nhóm dễ tổn thương. Vì thế, các hình thức hỗ trợ từ phía Chính phủ có thể đóng vai trò giúp các hộ gia đình đối mắt tốt hơn với các cú số, bao gồm các dịch vụ khuyến nông, thông tin thị trường, các chương trình đào tạo, dạy nghề và các khoản trợ cấp.


- Tuy nhiên, điều tra cho thấy, phần lớn các hộ gia đình nông thôn vẫn tiếp tục sử dụng các cơ chế tự dựa vào bản thân hoặc các cơ chế phi chính thức để đối phó với rủi ro và chỉ 50% số hộ hồi phục được hòan toàn với ít nhất một trong 3 cú sốc nặng nề nhất xảy ra với các hộ.


- Hơn nữa, trước đó, chính ông Khải đã nhận định, ngành nông nghiệp vẫn nhận quá ít từ những chính sách do WTO đem lại, thậm chí gặp nhiều khó khăn do sức ép cạnh tranh.


- Cụ thể, sau 5 năm, sản xuất nông nghiệp của Việt Nam tăng giảm thất thường, với tỷ lệ chỉ từ 5 – 6%/năm giảm còn 3,5% vào năm 2009. Tăng trưởng GDP của ngành còn thấp hơn nữa, tốc độ tăng trưởng GDP của khu vực này bình quân thời kỳ 2007 – 2011 chỉ tăng trên 2,59%/năm, trong đó năm 2009 tăng 1,83%, năm 2010 tăng 2,78% và năm 2011 ước tăng 3%.


- Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã phải trả giá khá đắt khi đầu tư, ưu đãi vào ngành mía đường, mà chưa chứng minh được hiệu quả của nó. Người tiêu dùng Việt Nam luôn phải trả mức giá cao hơn gần gấp đôi người tiêu dùng thế giới.


- Ngay xuất khẩu gạo được tác động tích cực bởi gia nhập WTO song vẫn chưa đáp ứng được mong muốn gia tăng lợi ích của người sản xuất lúa vì đại bộ phận nông dân làm lúa của Việt Nam còn nghèo và rất nghèo.


- Tương tự là với các sản phẩm khác như cà phê, cao su. Chăn nuôi phát triển ì ạch và gặp nhiều khó khăn bởi thiên tai, dịch bệnh và giá cả đầu vào.


- Điều này cho thấy, nông dân vẫn là bộ phận chịu nhiều thiệt thòi trong nền kinh tế, trong khi những hỗ trợ của Nhà nước lại chưa thực sự hiệu quả và kịp thời.


- Do vậy, việc thực thi các chính sách phù hợp hỗ trợ tăng cường khả năng đối phó với rủi ro các hộ gia đình ở nông thôn để giúp các hộ này không bị rơi sâu vào bẫy nghèo đói do ảnh hưởng của các cú sốc bất lợi và trên hết là cung cấp cấp một mạng lưới an sinh xã hội hiệu quả đạt đạt được tăng trưởng bền vững và công bằng hơn là hết sức cần thiết.


Thu nhập của người dân nông thôn giảm dần by Tạp chí điện tử KT&DB.




Đăng ký: Bài đăng

0 nhận xét:

Đăng nhận xét

Đời Sống & Sức Khỏe

Nguồn Tin Cập Nhật

Tags

Shrubby St. John's Wort